Weghol Windgebede

This page is for occasional non-sewing-related thoughts that I want to get out of my system or share temporarily, will usually be in Afrikaans, and the content is cleaned up and replaced from time to time.

***

Eksistensiële Krisis van ‘n Huisvrou wat ‘n Prys gekry het

18 Maart 2018

Ek het die kortverhaal geskryf as ‘n uitdaging. Aan myself –  soos altyd – maar ook aan die kamermaat  van die “Regte Digter” wat my eendag in die “Ou” Litnet Blog dae woedend…absoluut tierend woedend… gehad het omdat sy, van ‘n Afrikaans-literêre troontjie af, durf waag het om op te merk sy woon saam met ‘n REGTE digter. En impliseer het niemand van ons amateurs daar op die Blog of the Common People, verstaan van digter-wees nie.

Snaaks dat my mond nou nog na jare sleg proe wanneer ek aan daardie onbenullige dag dink. In die week daarna het die arme vrou onbeholpe/onelegant/ondoeltreffend probeer verskoning vra aan die klein blog-gemeenskap, en opgemerk “sommige van julle was so kwaad…Klarisabet het selfs ‘n gedig daaroor geskryf.” Ja vok, juffrou Rottenmaaier, draai die mes, terwyl jy dit nou ingesteek het…

Jip, snaaks dat ek na al hierdie tyd nog steeds vloek as ek daaraan dink.

Hierdie was my “gedig” waarna sy verwys het. Ek het hom spesiaal gaan opgrawe uit die Ou Litnetblogs komposhoop:

Ode aan ‘n Regte Digter.

Desember 15, 2010 in Sonder kategorie

So, hoeveel het jy toe betaal
vir die kopiereg op menswees?

het dit jou sak geruk?
was dit ‘n fris bedrag?
moes jy kommissie afstaan aan ‘n middelman?

was die transaksie inklusief
met alles van ekstase tot wroeging
ingegooi in die deal?

is ‘n kontrak toe gesluit
wat in kleinskrif vaspen
hoeveel elke woord
elke strofe
elke metafoor
in sikkels silwer sou werd wees?

word tantieme bereken?
op Hoëveld-oopte
Boland–malsheid
Karoo-eerlikheid

of sommer op die voel van
liefde/woede/aanbidding/
wanhoop/vreugde/afsku?

en was die klinker
die onderskeiding om jouself te mag noem

”regtig”?

Fok, dan is jy darem
a bright little peanut, hê

of was jy net plain lucky….

***

Nee, bostaande is nie ‘n gedig nie.
Dis ‘n blog-inskrywing.
Blog is wat (sommige) "regte" mense doen
wanneer hulle nodig het om te skree of te fluister.

Dit maak niemand meer of minder "regtig"
as enige iemand anders nie.
Dit gee hom/haar net ‘n stem vir ‘n vlietende oomblik.

Ten minste totdat die ‘onlangs opgedateer’ lysie
afgerol het tot onder.

Vir sommiges is dit genoeg.

Sewe jaar later stuur ‘n (ou blog-)vriendin die skakel aan na die Woordfees se Kortverhaal kompetisie. Dis ‘n fassinerende verleiding: jou anonieme verhaal word eers deur ‘n paneel gelees en gekeur, voordat jou naam daaraan gekoppel word.  Enige iemand van die hoof van ‘n Universiteit se Letterkunde Fakulteit tot – wel – ‘n huisvrou van Centurion, kan inskryf. Onweerstaanbare uitdaging, sê ek jou: die wenprys is ‘n groot klomp geld (veral vir ‘n huisvrou) en verder word een verhaal uit die bundel gekies om ‘n kortfilm van te maak.

‘n Klein obstacle’tjie: so ver, in my…uhm…kortverhaal-portefeulje, was daar EEN halfhartige poging wat ek aan ‘n soortvan-regte-skrywer gestuur het vir kommentaar.  Hy het nooit terugvoer gegee nie.  Ek dink nie hy het eers die ding gelees nie.  So ek het gebloos en shift-delete gekliek en die windeier in die asdrom van embarrassing efforts gestort.

Dus lees ek koorsagtig deur die groot Afrikaanse Kortverhaal Bundel. Ek probeer uitfigure hoe en waaroor skryf mens ‘n kortverhaal en hoekom sommige kortverhale in hierdie uitsoekbundel (deur “regte” skrywers, lest we forget…) my boei terwyl ander wurgpatats is.

Ek besluit op ‘n formaat, ek soek deur my psige na die een en enigste fiksie-idee wat nog ooit by my opgekom het, en ek gaan sit en tik.

Later daardie dag skok die einde van die storie my lam.  Ek het NIE geweet dis hoe dit gaan wees nie!

Ek eet, drink, en dink my storie dae lank.  Ek sny meer as ‘n duisend oortollige woorde weg, skuif paragrawe op en af, copy en paste terugflitse.  Die familie kry  net peanutbotter en stroop vir aandete en as hulle met my praat kyk ek begrypeloos vir hulle terwyl my brein verby my storie probeer compute wat in die regte lewe aangaan. Ek edit verder: verbrysel byvoeglike naamwoorde, speel met kommapunte, haal al die ()’s, die …’s en die ”  ” uit wat ek alewig te mildelik gebruik.

Ek laat rus my storie ‘n paar weke, en toe doen ek dit weer.  Uiteindelik raak ek hartlik gatvol vir my beheptheid met my eie penkind, ek stuur die ding in en besluit “dis nou die einde, dit was ‘n goeie leer-ervaring.”

Ek sê versigtig vir my man: “Eerste prys vir my, is net om darem in die boekie te kom.  Dis al waarvoor ek mik.”

Ek kom in die boekie.

I am happy.

Dit. Is. Volbring.

Die samesteller e-mail my oor die taalversorging.  Ek beleef ‘n taalkundige krisis oor  oorskietchicken-a-la-king.

Die Woordfees kom nader, ‘n uitnodiging na die bundel se bekendstelling kom, en ek weet ek sal daar wees. Ek maak ‘n Marcy Tilton outfit. Mens moet smart lyk tussen “regte” skrywers. Ek probeer myself bekleë met ongeërgde elegansie maar dit wil nie werk nie. Ek vervang die Marcy Tilton pofbroek met ‘n sexier Katherine Tilton broek waarmee ek my disnis sukkel. Dit wil ook nie werk nie. Ek gooi die outfit in ‘n hoek en maak ‘n swart rokkie met bietjie blieng. Ek dink dit kan werk.  Ek gaan shop vir skoene. Dae lank. Ek gaan hakke dra vir die eerste keer in 25 jaar, om bietjie statuur by my postuur te voeg. Ek betaal ‘n simpel bedrag vir die skoene, wat ek solank afskryf teen die tantieme wat elke bydraer tot die bundel kry.

Mens moet dress to kill as jy naby “regte” skrywers kom.

Alles gaan vir my oor die klere wat ek gaan aantrek na die geleentheid; die versoeking om te droom oor wen is ‘n absurditeit wat ek onderdruk.

Intussen ontwikkel ‘n probleem met die drein in my kombuis: elke keer as ek water uitlaat by die opwasbak, borrel dit op in die afspoelbak aan die ander kant van die kombuis. Ek ken nou al die dril: sodra ek ‘n wasbakprop uittrek, hol ek gou spoelbak-toe, druk die prop daar in in en sit die stamper-en-vysel bo-op om die prop vas te druk sodat vrot water – wat soos ou kool ruik – nie opborrel in die spoelbak waar ek met vars slaaiblare wil werk nie.

So maak ek ook met enige onrealistiese “sê nou net ek wen” gedagtes.

En toe… toe wen ek.

Ek slaan my naam met ‘n plank in my bedankingstoesprakie. Ek moes eerder gesjarrap het.

Ek wen weer. (Die kortfilm deel.)

Die koolwater skiet my prop moertoe en ek probeer so min moontlik verder sê,  maar ek sê nog steeds te veel, en alles die verkeerde dinge.

Ek wil die pryse teruggee en weghardloop en eerder ‘n rok gaan maak of ‘n perdestal gaan uithark of iets. Maar ek smile, hou my pose, ontmoet regte skrywers en voel heeltemal (maar HEELtemal) verkeerd aangetrek om tussen regte skrywers te staan.

Ek lees die bundel en huil kort-kort.  My “wen” storie proe soos ‘n blok gemufte cheddar in die middel van ‘n tafel vol Master Chef kos.

Maar ek sien darem steeds uit na die kortfilm-ding. Net om te sien wat kan mens kook met kaas. En apparently is die Kyknet Silwerskermfees in Kampsbaai, of Clifton, of een van daai anderwêreldse plekke.  Dit GAAN ‘n jol wees. Ek GAAN my duur skoene weer dra! Saam met DESIGNER jeans.  Ek check nou al vir maande ‘n pull-on jeans patroon uit op ‘n Kanadese webblad.

Terug by die huis probeer ek my kop skoon skryf en in ‘n oomblik van swakheid e-mail ek my vyf sente oor die Woordfees na die feeskoerant-redakteur toe, wat vir my sy kaartjie gegee het. (Big mistake, Boet.) Hy laat my weet dit was te laat vir die feeskoerant, maar kan hy dalk ‘n onderhoud met my kry?

Ek hol na die afspoelbak se gat maar is te laat om die koolwater-vulkaan toe te prop.

Ek en die ou kuier erg lekker by my kombuistafel; hy bring selfs ‘n fotograaf vir wie ek poseer voor my deurmekaar boekrak met “Skryf Afrikaans” in die hande en my tong in my kies. Maar ek moes daardie oggend eerder ‘n trippel dosis Epitec gevat het; in ‘n oomblik van waansin praat ek oor daardie “regte digter” Litnet-oomblik van jare terug.

Eers later toe ek die bandopname in my kop deurspeel, dink ek: moes DIT gesê het. NET DIT, toe hy vra hoe ek voel as debuutskrywer:

Ek is nie ‘n debuutskrywer nie.  Ek is ‘n AMATEURskrywer. En ‘n huisvrou. En ‘n kleremaakster.

Hoekom maak ek klere?

1) Want ek het klere nodig om myself aan te trek, sodat ek ordentlik kan lyk.

2) Want daar is besondere bevrediging daarin om ongesnyde tekstiel tot iets moois en bruikbaar te manipuleer.

3) Want dit is (soms) goedkoper as klerekoop.

Nou, hoekom skryf ek?

1) Want ek het die vaspen van woorde nodig om myself te definieer, sodat ek ordentlik kan lyk (*die alternatief is not a pretty sight, veral sonder die Epitec.)

2) Want daar is besondere bevrediging in woorde op papier wat iets verstaanbaar geword het uit die ewige warboel rou gedagtes in my bipolêre kop.

3) Want dis (meestal) goedkoper as psigoterapie.

Hy het my gevra: wat volgende?

Ek het nie ‘n clue nie.  Sedert die wen moedig almal my entoesiasties aan en wens my toe dat “my loopbaan vlerke mag kry”.

Die vorige ding wat ek gewen het was my kinders se laerskool se potjiekoskompetisie. Tweede plek. Met ‘n vegetariese pot wat ek op nr 99 gaan aanmekaarslaan het tussen wildspotte en beesstertpotte en lamskenkelpotte wat al sedert vroegmôre geprut het.

Ek het dadelik aan my Eerste plek begin beplan vir die volgende jaar se kompetisie, selfs al ‘n naam vir my pot gehad: “Hop-in-die-sop-met-skop.” Maar die volgende jaar, toe die hoofbeoordelaar hoor die hop verwys na konynvleis, het hy nie eens kans gesien om my pot te proe nie. (Sy verlies.  Konyn in rooiwyn is ‘n gastronomiese vreugde, ek sê jou.)

Ek is seker maar bang om weer ‘n konynpot te kook.

En dit, weet ek, is die verskil tussen skrywers en REGTE SKRYWERS.

Die onbevreesdheid, die waagmoed om weer en weer te probeer.  Nie noodwendig net talent of kwalifikasies of toekennings nie, maar die dapperheid en toewyding om dit jou brood en botter te maak. Die dissipline om dit jou WERK te maak, nie net jou eenkeer-‘n-leeftyd uitdaging nie.

Ek salueer dit.

Hierdie keer was ék die “bright little peanut, net plain lucky.”  Ek is nie ondankbaar daarvoor nie, maar ek staan baie nederiger voor skrywers waarmee ek in aanraking gekom het – al was dit op ‘n afstand by hulle boekbesprekings – tydens my Woordfees ervaring.

Ek het vae idees oor wat ek volgende kan doen, maar die doel was nie om vir myself ‘n loopbaan te lanseer nie. Ek kon wel iets afmerk op ‘n denkbeeldige emmerskop-lysie: ek het vir ‘n oomblik naby regte skrywers gestaan. En let op…LET OP!…ek het NIE hierdie keer regte in aanhalingstekens geplaas nie.

Nou moet julle my asseblief eers verskoon.  Ek moet ‘n loodgieter gaan bel.

Advertisements