Weghol Windgebede

True Confessions van ‘n Effense Windgat 

Beste byna-vriend wat nou-en-dan ‘n boek my kant toe stuur:

Weet jy, dis tyd dat ek bely al het jy dit sekerlik lankal geraai: ek is ‘n baie onoutentieke ‘vryskut resensent van Pretoria,’ want eintlik lees ek minder as baie van my vriende. Sjoe, dit het nou goed gevoel daai hardop te sê! Die ding is, vir die laaste dekade of wat tot met my onverwagte Woordfeesbundel oomblik, het ek feitlik net Engelse nie-fiksie gelees, afhangende van my heersende belangstellings. Getrou tussenin altyd ‘n Pratchett.

Perdryboeke, naaldwerkboeke, goed wat my amper laat slim laat voel het soos ‘This is your brain on music’ of ’23 things they did not tell you about capitalism,’ Alain de Botton nadat ‘n vriendin my aan hom voorgestel het, entertaining ware storieverteling soos Jon Ronson en wat fiksie aanbetref, obviously Pratchett en ‘n paar classics waaroor ek nog altyd nuuskierig was soos ‘The handmaid’s tale.’ (Let wel, LET WEL ek het daardie ene deurgewerk lank voordat daar eers naastenby nuus was dat daar ‘n TV reeks gaan kom.)

Populêre fiksie wat in my smaak val was goed soos Elaenor wat completely fine was. En toe nóg ‘n boek wat ek op ‘n stadium gelees ‘n hit-series op TV word (Big little lies) het ek dit weer gaan luister op Audible om te kyk wat het hulle alles verkeerd gedoen. Die storie was briljant en vredeversteurend aanmekaargesit in die boek. (Ek het nie self die reeks gekyk nie, ek is net so treurige TV kyker as leser. Busted, again.) Een van daardie skrywer (Liane Moriarty) se ander boeke, ‘What Alice forgot,’ het ‘n lewenslange impak op my gemaak betreffende huwelik en gesin. (Daarna weer ‘n slag Pratchett om my wheel alignment net reguit te hou.)

Op vakansie by ons deeltitelplek in die Drakensberg loop ek eendag Deon Meyer se ‘Koors’ raak in die klubhuis se biblioteek waar al die Fernwooders ons oortollige boeke gaan aflaai, en vind dit verrassend resonant met dieper issues in my gedagtewêreld wat my al ewig laat wakkerlê. Who would have thought. Ek dog die ou skryf net speurverhale; goeie speurverhale, maar steeds… And lo and behold: daar hoor ek ‘n ruk later van ‘n beplande TV reeks. Nogal in Engeland. Ek reken daai ouens wat dit wou verfilm moet hulleself nou skop, met die Coronavirus en als. Hulle het bietjie stadig gemove. En o ja: ek wil net noem ‘American Gods’ was nog een op my lankal-gelede-geleesde gunstelingboeke wat sowaar ‘n paar jaar daarna…jy kry die prentjie. Ek hoef niks te sê oor ‘Good omens’ nie, nê. Pratchett connection!

So ek scheme myself ‘n redelike trend-spotter. (Kyk uit vir ‘The secret life of Sam Hell.’ Of dalk jinx ek die moontlikheid van ‘n fliek nou omdat ek dit hardop sê.)

Met die baie toevallige en ironiese Woordfees ding wat met my gebeur het, word ek toe soortvan gewerp in die wêreld van Afrikaanse fiksie. Terloops, die verfilming van my storie was een van die goorste ervarings van my lewe, so tussen jou en my, want tot op daardie stadium het ek meestal net gecringe oor goed op Kyknet en (nie ongegrond) gevrees my storie gaan ontspoor. Meeste van die Silwerskermfilms van 2018 was briljant, maar NKM was ‘n laagtepunt, ongelukkig grootliks deur my eie lompheid tussen mense met wie ek gruwelik gefaal het om te kliek, maar dis ‘n ander storie.

Ten minste het ek deur die fliek-ervaring geleer daar is ongelooflik goeie, hoë-kwaliteit dinge op die Afrikaanse groot- en kleinskerms. Baie verrykend.

Oor die boeke wat jy aangestuur het na my – weereens, opreg dankie – hier is my gunstelinge: ‘As sy weer kom’ (Marlize Hobbs.) Oh, boy (of eintlik oh, girl) ek hét myself verras deur mal te wees oor daardie boek, goeie heteroseksuele B.diac graduate van Hugenote Kollege wat ek is! (My mede-alumni van die laat 80’s sal sooooo verstaan wat ek bedoel, maar moet liewer nie wonder nie.) En baie dankie vir Ingrid Winterbach se ‘Die troebel tyd.’ Iemand het eenkeer gesê ‘n boek moet jou stukkend skeur anders is dit nie die moeite werd om te lees nie. Dis nie eksklusief waar nie en die boek het my nou nie heeltemal oopgeskeur nie, maar was leesstof wat gestalte deur woorde kon gee het aan aspekte van my angstige binnewêreld wat spruit uit die verkriklike werklikheid waarin ons lewe. Dis mos waaroor dit gaan.

Marieta van der Vyver se ‘Pretoria tot Provence’ was ek ingenome om op my boekrak te sit, maar ek het dit onlangs aangestuur vir ‘n vriendin wat Nederland toe getrek het. Gereken dis nogal gepas vir haar, as sy dalk na Afrikaans verlang terwyl sy daar in annerland aan haar  nuwe lewe bou. Dis ook nogal vir my ‘n ding: ek is nie ‘n volmaker van boekrakke want ek reken as ek ‘n boek gelees het is hy nou in my kop en dan is dit mos nie nodig dat hy iewers in my huis lê nie! Daar is bitter min boeke wat ek meer as een keer in my lewe deurgelees het. Stuur hom eerder aan. High five, Marie Kondo.

Dit beteken nie ek hou nie vas aan sommige boeke nie. Van my eie aankope die afgelope twee jaar was ‘Spertyd’, ‘Agaat’ (uit ‘n tweedehandse boekwinkel soos meeste van my aankope, ek is suinig want ek is ‘n naalwerkster in my geld verdwyn in verleidelike wippe in materiaalwinkels) en die Bergengel boeke. Dirkie Verwey vertoef ook nog in hierdie stadium op my rak, maar ek dink dis korttermyn; ek sal hom eersdaags iewers heen aanstuur. Honderd persent die moeite werd vir my, maar nie ‘n belegging nie. (Streng subjektiewe opinie, reg.)

Ek het enkele digbundels aangeskaf. Hulle sal bly, behalwe een wat sommer maar reguit recycling-toe kan gaan, omdat dit pretty much op die standaard van my eie digpogings is – iets wat ek sedert my 2018 waterskeiding kortstondig gedink het bruikbaar is, maar na effense opvoeding besef het ek nie verder hoef te neem nie.

‘Die seun uit die wingerd’ (Helene de Kock) sal ek ook graag vir ‘n uitverkorene aanstuur, nie omdat ek dink dis die tipe boek wat net ‘n boekrak oorvol maak nie, maar omdat ek iemand ongekompliseerde maar betekenisvolle leesgenot gun. En ek stuur ook met vertroue die boek wat ek vir my heel eerste resensiepoging gekry het, Dibi Breytenbach se ‘Dowe Gode’ aan.

Heelwat van die boeke wat jy egter aan my toevertrou het (ek is regtig nie ondankbaar nie) was rather forgettable. Ek lyk dalk so, maar ek is actually nie ‘n tannie wat hou van ontsnappingsleesstof waar die heldin die man kry (of ten minste amper kry) aan die einde nie, al los hulle ‘n moord op op pad. Hierdie laaste een waarvan my resensie vandag in is – ‘Die Alfa-dokument’ van René van Zyl – was wel regtig bevredigend al het die irrelevante rooi lippe op die voorblad my irriteer (seriously, Lapa? Het die ontwerpers eers die boek gelees? Pers, mense, die heldin se kleur is beslis pers.)

En al het ek gevoel die inhoudredigeerders kon bietjie meer oplettend gewees het, by voorbeeld: geen gesofistikeerde misdaadsindikaat gaan besoekers toegang gee tot hul binnehof op grond van ‘n e-pos wat van ‘n Gmail adres af gestuur is nie. Eintlik ‘n onbenullige detail, maar vir hierdie leser breek sulke goed die vloei in ‘n andersins geloofwaardige “krimmie.”

So, dis my ongevraagde opsomming van die boeke wat ek kon resenseer. Maar dankie dat jy eers gevra het voor jy die volgende een aangestuur het. Die betrokke skrywer verdien haar sukses, sy is eintlik ‘n force of nature, maar nie iemand wie se boeke nie end-uit my aandag hou nie. Sy is ‘n voorloper in haar genre, een van dié wat my die vermoede laat kry daar is miskien ‘n ‘trend’ van vroueskrywers wat ander suksesvolle vroueskywers (soos sy) probeer ‘emulate’ in die ontwikkeling van Afrikaanse misdaadfiksie. Skrywers wat meestal hul penne geslyp het op romantiese fikie waarvan ek self nie ‘n leser is nie.

MAAR GLO MY, EK GEE OPREGTE, BEWONDERENDE APPLOUS DAARVOOR! Dis harde en slim werk, en iets wat ek self as aspirantskrywer NOOIT sal regkry nie. Die uitgewers werk hard met hulle saam aan hul ontwikkeling as meer-dimensionele skrywers, en ek juig daaroor, dis hoe dit moet wees in die Afrikaanse boekbedryf. Dis ‘n triomf.

Ek dink ek kom oor as sarkasties. Ek kan myself nie help nie, ek temper elke 500-woord resensie alreeds tot respektabele gehoorsaamheid. Soms was my oogspiere skoon uitgeput van al die rol. Maar bogenoemde opmerking oor die triomf is NIE sarkasties nie. Ek juig werklik oor die opwindende opbloei, en het met elke resensiepoging besef ek my rol is nie om krities te wees nie, maar om lesers aan te moedig om ‘n boek ‘n kans te gee, en alle lesers lees nie uit my oogpunt wat – laat ek  eerlik wees – vertroebel is met ‘n klein bietjie jaloesie nie.

Ek wil self ook darem nou nie stjoepit lyk as iemand die boek op my aanbeveling gelees het en dan wonder of hulle dalk eerder iets anders moes gekoop het met hul kosbare R230+ nie. Ek is hulle ook eerlikheid verskuldig, al is dit soms verskuilde eerlikheid.

Ek is nie hierdie week by die Woordfees nie. Ek is wel  – terwyl ek nou bieg  – insane jaloers op diegene wat ek leer ken het wat daar is, veral my twee weerskante-wenners met wie ek regtig goeie vriende geword het. Jaloers omdat hulle daar is, maar meer jaloers omdat dit lyk asof hulle die hele hartklop van die skryfwêreld soveel meer ongekompliseerd kan geniet as wat ek dit regkry!

Ek het meeste van hierdie gedagtes 2h00 in die nag neergepen. Nadat ek freakin’ sedert slaaptyd daaroor ge-agonize het.

Want dis eintlik die enigste rede waarom ek self ooit skryf: om goeters uit my maag en brein te kry, want anders sal ek van my kop af raak. O, ek wens ek kon stories skryf soos elke enkele skrywer wat ek die audacity gehad het om te resenseer! Maar helaas…

So, cheers! En dankie. En as ek nou na hierdie ontboeseming nooit weer ‘n boek kry om my opinie oor te waag nie sal ek totally verstaan, maar it was a good ride while it lasted.

Groetnis

Clari van Clubview

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

“ARGIEF”

Maar hoekom is Ouma se wenkbroue so groot?”

Edited in Lumia Selfie

Ek en Skoonma drink gister tee. Sy help my opvang met die nuus, want ek is maar ʼn hooftrekke-op-Jakaranda en lokskrifte-op-die-internet kennisnemer. Skoonma darenteen, hou haarself deeglik ingelig: sy mis geen RSG nuusbulletin nie en die TV-nuus is ʼn aandritueel wat nie onderhandelbaar is nie.

“Ramaphosa het darem hierdie week iets goeds gesê,” lig sy iets positief uit, soos wat haar gewoonte is. Sy fynkam altyd die informasiestroom vir iets opbouends, en as sy dit nie kry nie, sê sy opgewek dat sy gelukkig al 83 jaar oud is en darem nie so lank meer met al hierdie nonsies hoef uit te hou nie. Maar vandag is daar regtig lig: “Ons moet almal begin om Suid-Afrikaans te koop, sê hy. Dan stimuleer ons die ekonomie en dan sal dit goed gaan.” Ek snork, soos wat Skoonma seker verwag het ek sal doen, want sy weet haar dapper positiwiteit is meestal vermors op my.

Toevallig het ek ook daardie brokkie raakgeluister, maar ek sê liewer niks. Dit was in die man se toespraak voor die SA Klere- en Tekstielwerkersunie. “Wanneer ons onwettige produkte toelaat om die land in te kom, ondermyn dit júlle want dit vernietig julle werksgeleënthede.” Entoesiastiese applous.

Aijaijai, dog ek by myself: in ʼn maand waarin immigrante se winkels brand is die frases ‘onwettig die land inkom’ en ‘vernietig julle werksgeleënthede’ presies wat desperate unielede wil hoor, né. Skitterende woordkeuse, Mister Congeniality.

My tee is klaar en op pad uit vang ek my eie oog in die spieël by haar voordeur. ʼn Kunsblommerangskikking uit die China-Mall versper die spieël, wat goed is, want ek vang myself deesdae al meer met ʼn onvleiende frons en afdraend mondhoeke wanneer ek per ongeluk by ʼn spieël verby loop, en dan is daar boonop my verdwynende wenkbroue. 50-wees is ʼn bitch, ek beter weer bietjie werk maak van die valigheid op my voorkop.

Wat my bring by wenkbroue en die ekonomie.

ʼn Paar vriendinne gaan nou vir my vies wees, maar wat is die ding met ons almal wat deesdae rondloop met vreeslik geverfde wenkbroue? Toe ek ʼn tiener in die tagtigs was het ons agter ons hande gegiggel vir tannies met kaalgeplukte oogbanke en potloodstrepies. Wel, elke generasie is darem geregtig op sy unieke mode- en skoonheidsflaters. Nou is ons self tannies, en die potloodstrepies het plek gemaak vir vreemde hoekige boë bo ons kykers, waarmee slegs die rockgroep KISS in ons jongdae weggekom het. Ons dogters sou vir ons gelag het  – as hulle nie self ook gedink het dis ʼn blink idee nie.

Dames, ek haat dit om te vra, maar moet ons nie maar erken ons het so bietjie die bloudruk verloor nie? Twee derdes van die wenkbroue op straat is so kunsmatig soos twee derdes van ons President se uitlatings. Ek betoog hier vir die terugkeer van gesonde oordeel!

Maar weet julle, ek wens geen goeie skoonheidsterapeut ʼn afname in besigheid toe nie, want ek bewonder elke vroue-entrepreneur wat in hierdie neerdrukkende tyd ons vroumense steeds help goed voel oor onsself, ten spyte van alles. (Veral met plaaslik vervaardigde produkte, né. Viva rooibostee en aalwyn.)

Laas week sit ek met my afdraendbek en al in ʼn hoekie van die plaaslike haar- en skoonheidsalon en wag vir my ‘sny, net ʼn sny asseblief.’ Ek voel skuldig oor ek so suinig is, want hier is twee dapper vroue wat hul besigheid se kop bo die water hou in ʼn tyd wat mense soos ek al so moedeloos voel dat ek wil vra of daar nie ʼn special is vir ʼn opgeverfde glimlag in plaas van die wenkbroue nie. Rondom my klets en lag dit, vroue met foelie in die hare en kleurpasta op die oogbanke ruil bietjie skindernuus uit, en gaan netnou hier uitstap en breër glimlag, want dis hoe n salon se toorkrag werk.

ʼn Oulap se mooi gee moed. Kom ek vertel julle van my huishulp, Fransien, wat al vir byna ses maande sonder water is daar in Winterveld waar sy bly omdat ʼn pyp in hul straat gebars het, die toevoer eenvoudig toegedraai is en geen verdere herstel gevolg het nie. En wie se kragkabel na haar huis laas maand gesteel is. Toe sy dit by Eskom rapporteer, moes sy hoor dit was al die tyd ʼn onwettige verbinding, selfs al was daar ʼn munisipale meter waarin sy nog elke week haar elektrisiteit konsensieus gelaai het. ʼn Skelm munisipale werker het die meterinstallasie vir ʼn onder-die-tafel rand of honderd vir die ewe skelm verhuurder van die perseel gedoen, dus gaan herstel nie oorweeg word voor ʼn amptelike aansoek deur laasgeneomde nie gedoen en goedgekeur is nie.

Ek luister te veel nuus om te dink dat daardie gou (of enigsens) gaan gebeur, maar ek gaan Fransien nie moedeloos praat nie. Want sy daag – ten spyte van alles – drie keer ʼn week by my op met haar keurig gevlegte hare en vrolik getekende wenkbroue. Ek het haar al gevra wie doen dit vir haar: ‘n buurvrou met ‘n salon daar tussen die beskeie huisies in Winterveld.

Weet jy, ek is dankbaar namens alle skoonheidsentrepreneurs – en die ekonomie – dat semi-permanente salonwenkbroue duidelik steeds ʼn goeie geldmaker is. Sodat ons hulle beter kan lig, my kind.